کيبريتچي قيز

هانس کریستین آندرسن

کؤچورن: عباس ائلچین

     چوْخ سوْيۇق قيش گئجه‌لريندن بيري؛ ايل‌باشي گئجه‌سي. ائشیکده هاوا چوْخ شاختا. سانکي بير دامدان بير داما پیشیک آتلانارکن هاوادا دوْنۇپ قالاجاق. سوْيۇق هاوا آدامین ايليکلرينه قدر ايشله‌ییر. بئله بير سوْيۇق هاوادا، قارانلیقدا، اۆزرينده پالتوْ، باشيندا بؤرک، الينده الجک، آياغيندا پوْتینی اوْلان اينسانلار بئله اۆشۆرکن. پالتاری ييرتيق ، ياماقلي، باشي آچيق، آياغيندا هئچ‌بير شئي اوْلمايان، ساري ساچلي کیچیک بير قيز اۇشاغی گئجه‌نين قارانليغيندا کیچیک-کیچیک آدديملارلا آیاق‌یالین گئدیر. 
ائودن چيخارکن گئیدیگی باشماقلار، آز اؤنجه قارشيدان قارشييا گئچمک ايسترکن يوْلدا گلن ماشینی گؤرۆنجه تلاشلانیب قاچماغا باشلایینجا آياغيندان چيخدی. باشماغین بيري ایتدی. بيريني ايسه بير اوْغلان اۇشاغی، "ايره‌لیده بير قوْچاغیم اوْلسا بۇ باشماغی بئشيک ائده‌رم" دئيه سؤيله‌یه‌رک، گؤتۆرۆب اۇزاقلاشدی. چۆنکۆ گئيديگي باشماقلار آنا‌سي‌نين داها اؤنجه‌دن گئيديگي باشماقلار ایدی. دوْغال اوْلاراق دا بۇ کیچیک قيزين آياغينا بؤيۆک گليردی. 

سیزی دئییب گلمیشم

سیزی دئییب گلمیشم، ائی منیم موسلمان قارداشلاریم! او کسلری  دئییب گلمیشم کی، منیم صؤحبتیمی خوشلاماییب، بعضی بهانه‌لرله مندن قاچیب گئدیرلر، مثلا، فالا باخدیرماغا، ایت بوغوشدورماغا، درویش ناغیلینا قولاق آسماغا، حامامدا یاتماغا و غئیری بو نؤوع واجیب عمللره. چونکی حُکمالار بویوروبلار: “سؤزونو او کسلره دئ کی، سنه قولاق وئرمیرلر”. ائی منیم موسلمان قارداشلاریم! زمانی کی، مندن بیر گولمه‌لی سؤز ائشیدیب، آغزینیزی گؤیه آچیب و گؤزلرینیزی یوموب، او قدر “خا-خا!..” ائدیب گولدونوز کی، آز قالدی باغیرساقلارینیز ییرتیلسین و دسمال عوضینه اتکلرینیزله اوز-گؤزونوزو سیلیب، “لعنت شیطانا!” دئدینیز، او واخت ائله گومان ائتمه‌یین کی، موللا نصر‌الدینه گولورسونوز. ائی منیم موسلمان قارداشلاریم! اگر بیلمک ایسته‌سه‌نیز کی، کیمین اوستونه گولورسونوز، او واخت قویونوز قاباغینیزا آینانی و دقتله باخینیز جامالینیزا. سؤزومو تامام ائتدیم، آنجاق بیرجه عوذروم وار: منی گرک باغیشلایاسینیز، ائی منیم تورک* قارداشلاریم کی، من سیزله تورکون آچیق آنا دیلی ایله دانیشیرام. من اونو بیلیرم کی، تورک دیلی دانیشماق عئیبدیر و شخصین عئلمی‌نین آزلیغینا دلالت ائدیر. آمما هردن‌بیر کئچمیش گونلری یاد ائتمک لازیمدیر: سالینیز یادینیزا او گونلری کی، آنانیز سیزی بئشیکده ییرغالایا- ییرغالایا سیزه تورک دیلینده لای-لای دئییردی و سیز قولاق آغریسی سببینه ساکیت اولموردونوز. آخیری بیچاره آنانیز سیزه دئییردی:

–بالا، آغلاما، خورتدان گلر، سنی آپارار! – و سیز دخی جانینیزین قورخوسوندان سسینیزی کسیب، آغلاماقدان ساکیت اولوردونوز.

هردن‌بیر آنا دیلینی دانیشماقدا کئچمیشده‌کی گؤزل گونلری یاد ائتمه‌یین نه عیبی وار؟!

موللا نصر‌الدین

“موللا نصر‌الدین” ژورنالی، 7 آپرئل 1906،

کؤچورن: عباس ائلچین

Cəlil Məmmədquluzadə “Satirik atalar sözləri”

Xalqımızın avamlığına acıyan Mirzə Cəlil onu düşündürən məqamları atalar sözləri ilə deməyi sevirdi. Amma onun atalar sözləri bir az fərqli idi. Belə ki, camaat həmişə eşitdiyi atalar sözlərini Mirzənin dilindən daha fərqli formada eşitməyə adət etmişdi. Həmin atalar sözlərindən bəzilərini təqdim edirəm:

Atı atın yanında bağlasan-xan görüb deyər: Birini bağışla mənə.

Ata malı olan yerdə özün qazandığın haramdır.

Adamın ölümü bikarların bayramıdır.

Ata və arvada etibar etmə- hər ikisini qat tövləyə və qapısını bağla.

Ac toyuq yuxusunda plov görər.

Aclıqdan kimsə ölməz- qələt eləyir, çörək vermə.

Açıq kağız ac qalmaz- küçələrimizin tozuna Allah bərəkət versin.

Axşamın işini sabaha qoy, sabahın işini axşama.

Adam yata- yata alim olur.

Adama sözü min kərə deyərlər, qanmasa eybi yoxdur.

Anlayana da qul ol, anlamayana da.

Olacağa çarə yoxdurz. qoy hər nə olacaq olsun.

Ölüdən şeytan da əl çəkər, arvadlar əl çəksə.

Ölmə, eşşəyim, ölmə, yaz gələr, hürriyyət bitər.

Uşağın şüurlusu dərsdən qaçar.

Plovun yağlısını yeyən yaxşı fatihə verər.

At at ilə boğuşar, hökümətin işi rast gələr.

Eşşəyə gücü çatmır, müsəlmanı taptayır.

İşləmək adamı puça çıxardar.

İşsızlik dövlətlilik açarıdır.

İkiarvadlı ev bərəkətli olar.

Başladığın işi yarıda qoy.

Qaynaq: yazar.in