Mılla Nesreddin Nükteleri ( Molla Nasreddin Fıkraları)

( G. Paşayef, a.g.e., s. 211-242 )

1. Eqil Başında Olan Hiç Evleni?

Birgün Mılla diyer:

- Oğlumu evlendirirem. Kim bili(r) yarın n'olu¹. Ölümlü itimli dunyadı

Arxadaşları:

- Mılla, oğluv hele uşaxtı. Qoy birez beyyük² olsun eyyini kötünü seçsin, eqil başına gelsin, di- yeller³.

Mılla da diyer:

-Hüsün⁴. Annamadığıvız⁵ işe burun sox-mayıne. Eqil başında olan hiç evleni?7

2. Bahara Bir Söz Diyen Yox

Birgün Mılla'nın dostlarınnan biri -İnsannarı annamıram.Savux⁸ olanda qıştan, sıcax olanda, yazdan şikâr⁹ edeller, diyer.

Mılla da hemen cuğabın¹⁰ veri(r): -Qardaşım, amma bahara bir söz diyen yox.

3. Sen Birez Uzebilisen¹¹

Birgün Mılla'nın her iki arvadı yanına gelip sı-xıştırırlar:

- Naxsımızı¹² daha çox sevesen?

Mılla müşkül veziyette qalı(r), ne cuğab versin, lıiç biri darılmasın. İkivizi de sevirem, diyerse de, onları memnun edebilmez. Küçük arvad sorar:

-Eyyidi Mılla, eğer suda qayıxtan gezerken, qayığ devrilse, suya düşseğ, naxsımızı daha evvel xılas edesen?

Mılla, düşünü daşmı, döner eski arvadına diyer:

- Xatun, me'yen¹³sen birez uzebilisen, öz özüv xılas edebilisen!

4. Baskinan Havuza

Birgün Mılla'nın arvadının gevli¹⁴ üçküntür¹⁵ aşı ister. Diyer:

 - Mılla, men aspap¹⁶ yexirem¹⁷. Get hazardan uçkundur al. Mılla diyer:

 - Zalim qızı zalim, men ne bilim üçküntür ne- cedi? Arvad diyer:

  1. ne olur 2. büyük 3. derler 4. susun 5. anlamadığınız 6. sokmayın 7. evlenir mi? 8. soğuk 9. şikâyet 10. cevabın(ı) 11. yüzebilirsin 12. hangimizi 13 galiba 14. gönlü 15. kırmızı pancar 16. çamaşır 17. yıkıyorum

 -Alttan qırmızıdı, yuxarıdan yeşildi. Mılla geli bazara. Baxar bir seyyid, aynen arvadının de-deği kimin, aşağıdan qırmızı_/ yuxarıdan yeşil girib^ı.Diyer:

-Valla(h) arvadım seni istiri. Seyyidi getiri eve. Diyer:

-Arvad, istediğivi² getirdim. Arvat ta otıırub hamamlığta aspap yexiri. diyer:

 - Baskinan³ havuza. Mılla da seyyidin ki aya- ğınnan qaldırmağıydan bazar özün havuza. Seyyid başlar havar⁴ basmağa, arvad çıxar, baxar baba bu ne işti. Diyer:

 - Mılla, men sene dedim seyyid geti(r), yoxsa üçküntür?

5. Bu Bili(r) Men Ha Zaman

Birgün Mılla'nın arvadı diyer:

 - Mılla, ekmek yapıram odunumuz yoxtu: Bil- mirem n'edeğin.. Mılla da çıxar tut⁶ ağacına. Alttan kesiri özünü baltaydan, yuxarıda da oturub. Ordan bir dene geçiri.Diyer:

 - Mılla, axın⁷ sen de düşesen. Mılla diyer:

 - Sen get öz yoluva⁸. Eqliv yatmıyan işe qa- rışma. Adam gider. Mılla ağacın dalını kestiğiyden zırpıldar aşağıya. Dal bir terefe özü bir terefe düşer:

 - Vay, diyer, bu bili(r) men ha? zaman öllem¹⁰. Qaça qaça olası adamın yanına. Diyer:

 -Madam bildiv¹¹ men düşerem, bilisin de men ha zaman öllem. adam diyer:

- Ey, babam işte me'lim¹² bir şeydi bu. Sen alt tan kesişen, üzerinde de otürupsan, işte düşesen. Mılla diyer:

Olmaz, sen bilişen men ha zaman öllem. Adam diyer:

-Eşşegiv¹³ ha zaman üç defe anqırırsa¹⁴ o zaman ölüsen.

Gel zaman, get zaman.. Bir gün Mılla eşşege buğda¹⁵ yüklüyüb degirmana gediri. Eşşeg bir an-qırı, Mılla diyer:

-Valla qıçım¹⁶ öldü. İkinci anqıranda. Mılla diyer:

- Köbekten gettim. Üçüncüde özün salar yere, diyer:

- Men bittim. Ordan bir qurt geli, eşşegi par çalar. Mılla diyer: -Hey gavvadın qurtu, Mılla'nın canı sağ olsaydı, sen de onun eşşegini bele yebilirdiv?¹⁷

Qurt Mılla'nın sesini eşidince, qaçar. Mılla:

-Qaçma, parçala özünü. Meni bugüne qo-yanda, o bilmirdi aqibeti bele olu?

6. Demediv Qapıya Meqeyet Ol?

Birgün Mılla evdeydi. Arvadı diyer:

- Gedirem babamgile, qapıya meqeyet¹⁸ ol. Mılla bekler, axşam olu(r), arvad gelmiri.

Qaxar qapını arxasına alı(r), gider arvadının en-sesiyce. Arvadı Mılla'nı görünce diyer:

- N'oldu, hara gelipsen, qapı çignivde?¹⁹ Mılla

^diY^er:

- Demediv²⁰ qapıya meqeyet ol?

7. Doğmağa Razısız. Ölmeğe Razı Değişiz?

Mılla birgün rezil²! qonşularınnan bir qazan alı(r). Sora içine kuçik bir qazan da cqoyar, aparı veri qonşusuna. Qonşuları diyer: "Bu nedi?" Mılla diyer: "İşte qazanıvsız doğdu." Bir şey demezler, sevine sevine alıllar qazanları. Bir müddet geçer, Mılla bir de bir qazan ister. Bu sefer beyyük bir qazan ister. Qazanı alan Mılla, bir daha geri ver-mez. Aradan bir ay, ki ay, üç ay geçer. Birgün qonşu geli qazanı ister. Mılla diyer: "Ne qazanı?" Qonşu diyer: "Sene verdiğimiz qazanı." Mılla diyer: "Qazamvız öldü." Qonşu diyer: "Mılla, qazan nece ölü? Sen bize mezzeq²² edisen?" Mılla diyer: "Be qazan doğar olu, ölünce olmaz? Doğ-mağa razısız. Ölmeğe razı dögüsüz?²³

8. Bir Kişinin Sözü Bir Olu(r)

Birgün Mılla'dan sorallar:

- Mılla, nece yaşındasan? Mılla:

- Qırx²⁴. diyer. Aradan bir nece il²⁵ geçer. Mılla'dan bir daha yaşını sorallar. Mılla, gene ya-şının qırx olduğunu diyer. Bu sefer dayanamazlar:

 1. giymiş 2. istediğini 3. bas, bastır 4. nâra 5. ölürüm 6. dut 7. sonu 8. yoluna 9. he 10. ölürüm 11. bildin 12. malum 13. eşeğin 14. anırırsa 15. buğday 16. ayağım 17. yiyebilir miydin 18. mukayyed 19. omuzunda 20. demedinmi 21. cimri 22. alay 23. değilsiniz 24. kırk 25. kaç yıl 

 -Bu nece olu Mılla? Aradan iller geçti, gene de qırx diyisen?¹

Mılla da:

- Er kişinin sözü bir olu, diyer.

9. Eşeleme, Qoxsu Çıxar

Birgün Mılla'nm parası yoxtu. Geli(r) arvadına diyer:

- Bir çinni² yoğurd ele aparım bazarda satım. Arvad diyer:

-Mılla, süt azdı(r). Bir çinni yoğurd nanca olsun? Mılla diyer:

-Altına zibil³ qoy. Bes üzerin bir parça yo-ğurd ele. Arvadı diyer:

- Mılla, bu hiç olan işti?⁴ Mılla: -Arvad, sen elivin xemiriyle⁵ kişi işine qa-

rışma. Men billem ne edirem, diyer. Sebbeh Mılla çinnini alı eline, oturu bazarda. O geli, diyer Mılla bu nedi? Bu geli diyer Mılla bu nedi? Mılla diyer:

- Görmüşüz yoğurttu satıram özün. Bir dene ister elin vursun. Mılla diyer: -Eşeleme qohsu çıxar.. Adaman namaz.⁶ Bu

çinni yoğurdu alı aparı eve. Arvadı ister boşaltsın. Baxar altı hamsi zibil çıxtı. Diyar:

- Sen ne alıpsan? Para xasara getti. Get paravı al Mılla'dan.

Bu da geli Mılla'nın evine. Diyer:

 - Mılla paramı ver. Diyer:

 - Ne parası. Diyer:

 - Sen mene ne veripsen, hamsi zibil çıxtı. Mılla diyer:

 - Seniv eqliv var; be men sene demedim eşe leme, qoxsu çıxar?

 10. Eşşegin anqırmağına İnanısan

Birgün Mılla'mn qonşusu geli diyer:

- Mılla, o eşşegi ver aparağ degirmana.Mılla diyer:

-Eşşeg yoxtu evde. Bu sırada eşşeg anqın⁷. Qonşu diyer:

- Mılla, be bu eşşeg degi, nedi evde?⁸ Mılla da diyer:

-Sen menim kimin bir ixtiyara, seqqeli ba-

yaza⁹ inanmısan,bir eşşegin anqırmağına inamsan?

11. Et Ne Oldu

Mılla işe getmezden evvel üç hoqqa¹⁰ et ahb, axşama yemeğ bişirmeğçin¹¹ arvadına veri. Qon-şular Mılla gelmezden evvel eti bişirib yerler. Axşam üstü arvad Mılla'nın öğüne bamya aşı qoyar. Mılla diyer:

-Arvad, eti bişirmeğe vaxüv olmadı.¹² Arvad diyer:

- Üzüm qere Mılla, eti pişik yedi. Mılla hid- detleni, diyer:

-Evi xarab arvad, üç hoqqa eti pişik nece yedi. Qaxar pisigi tutar, terezide çeker. Baxar üç hoqqadı. Mılla diyer:

- İnsafsız arvad, eğer bu etiyse be pişik hanı; yox eğer bu pisikse be et ham?

12. Qızım Hamiledi(r)

Birgün Mılla'nm qizına dilekçiliğe¹³ geliller. Öğceden¹⁴ bir inekleri varıydı. İneğin qarnı var¹⁵ diye bazarda satanda tez aldılar. Çünki ineğin qarnı varıydı, ye'ni qarnında balası varıydı.

Qızının dilekçiliğine gelenlere Mılla: "Qızımın qarnında balası var" diyer. Olar da çıxallar yazıya, evlerine gideller. Sora arvadı Mılla'ydan de've eder. Mılla da diyer:

- Men ne bilim. İneğin qarnı var, dedim,tez al dılar, dedim beke¹⁶ bunu da tez alıllar¹⁷.

 13. Onbir Tavığa Bir Xoruz

Birgün Mılla arxadaşlarıyla hamama gider. Arxadaşlarının her birisi, cebine birer yımırta qoyar. Bular¹⁸ arayerlerinde¹⁹ diyeller bir oyun edeğin, hamam paralarını Mılla versin. Diyeller:

-Mılla, merc edeğin²⁰, her kim yımırta do-ğarsa para vermesin, her kim yımırta doğmazsa o hamam parasın versin. Onbir arxadaşı da yı-mırtalan gösteriller Mılla'ya. Mılla da veziyeti gö-rünce başlar xoruz kimin bayanmağa²¹. Diyeller: "^J * - Bu nedi, Mılla? mılla diyer:

- Be istemez onbir tavığın bir xoruzu olsun?

 I. diyorsun 2. çini kâse 3. çöp 4. olacak ismi 5. elinin hamuru ile 6. anlamaz 7. anınr 8. Peki, bu eşek değil de, nedir evde? 9. sakalı beyaza 10. okka II. pişirmek için 12. Vaktin olmadı mı? 13. evlenmek için kızı istemeğe 14. önceden 15. gebedir, hamiledir 16. belki 17. alırlar 18. bunlar 19. kendi aralarında 20. bahse girelim 21. Ötmeğe                  

 14. Sesi Yarın Çıxar

Bir gece Mılla oğluydan evine giderken, xer-xizlerin¹ bir tükânın qifilini² xır xır buxçuydan³kesirdiler.

Mılla qapını açınca, adamın ne istediğini sorar, kestiğlerini göreller³. Oğlu sorar:

- Baba, bular ne yapıllar? Mılla:

- Kemanca çalıllar⁵, diyer. Oğlu:

- Ama baba hiç sesi çixmırı, diyince, Mılla:

15. Allah Misafiri

 Bir gece Mılla oğluydan evine giderken, xer- Birgün adamm biri Mılla'nın qapısını çalar.

 Adam:

 - Men Allah'ın mısafırıyam, diyince,Mılla:

 - Yavlış⁶ gelibsen oğlum. O'nun evi bu degi(l),odu⁷ diyer. Adamı aparı cemi'in öğüne⁸ qoyar.

 xizlerin¹ bir tükânın qifilini² xır xır buxçuydan³? Mılla qapını açınca, adamın ne istediğini sorar, kestiğlerini göreller³. Oğlu sorar:

 - Baba, bular ne yapıllar? Mılla:

 - Kemanca çalıllar⁵, diyer. Oğlu:

 - Ama baba hiç sesi çixmırı, diyince, Mılla:

  - Oğlum,bunun sesi yarın çıxar, diyer.

 1. hırsızların 2. kilidini 3. hır hır (sesleri arasında) testere ile 4. görürler 5. keman çalıyorlar 6. yanlış 7. odur 8. caminin önüne

 14. Sesi Yarın Çıxar

Bir gece Mılla oğluydan evine giderken, xer-xizlerin¹ bir tükânın qifilini² xır xır buxçuydan³kesirdiler.

Mılla qapını açınca, adamın ne istediğini sorar, kestiğlerini göreller³. Oğlu sorar:

 - Baba, bular ne yapıllar? Mılla:

 - Kemanca çalıllar⁵, diyer. Oğlu:

 - Ama baba hiç sesi çixmırı, diyince, Mılla:

 - Oğlum,bunun sesi yarın çıxar, diyer.

 15. Allah Misafiri

 Bir gece Mılla oğluydan evine giderken, xer- Birgün adamm biri Mılla'nın qapısını çalar.

 Adam:

 - Men Allah'ın mısafırıyam, diyince,Mılla:

 - Yavlış⁶ gelibsen oğlum. O'nun evi bu degi(l),odu⁷ diyer. Adamı aparı cemi'in öğüne⁸ qoyar.

 xizlerin¹ bir tükânın qifilini² xır xır buxçuydan³? Mılla qapını açınca, adamın ne istediğini sorar, kestiğlerini göreller³. Oğlu sorar:

 - Baba, bular ne yapıllar? Mılla:

 - Kemanca çalıllar⁵, diyer. Oğlu:

 - Ama baba hiç sesi çixmırı, diyince, Mılla:

 - Oğlum,bunun sesi yarın çıxar, diyer.

 1. hırsızların 2. kilidini 3. hır hır (sesleri arasında) testere ile 4. görürler 5. keman çalıyorlar 6. yanlış 7. odur 8. caminin önüne

۱- موللانين حؤکمو 

      ايکي نفر شریکلي ايشلتمک اوچون بير دوه آلير. بونلاردان بيري دوه نين قييمتي نين اوچده ايکي حيصه سيني، او بيريسي ايسه اوچده بير حيصه سيني وئرير. بو شرطله کي، دوه دن آلديقلاري منفعتي ده بو نيسبتله بؤلوشدورسونلر.  

  بير گون تصادوفن چايدان کئچنده بو شریکلي دوه چايدا باتيب اؤلور. شریکلر آراسيندا موباحيثه  باشلانير. دوه نين قييمتي نين اوچده ايکي حيصه سيني وئرميش وارلي شریک، اوچده بير حيصه سيني وئرميش کاسيب شریکين ياخاسيندان توتوب دئيير:  

  —زييانين چوخو منه ديديگي اوچون گرک منه بير شئي وئره سن.  

  يوخسول شریک ده حاقلي اولاراق دئيير:  

  —بيزدن هر بيريميزه قويدوغوموز پول قدر ده ضرر ديميشدير.  

  نهايت داوالاريني کسمک اوچون موللا نصرالدینین يانينا گليرلر.  

  موللا شریکلردن بيري نين ديگريندن وارلي اولدوغونو گؤروب يوخسولا کؤمک ائتمک اوچون بو جور حؤکم وئرير:  

  —دوه نين باتماسينا سبب اونون قييمتي نين اوچده ايکي حيصه سيني وئرن آدامين پايي نين آغيرليغيدير. بونا گؤره ده بو شخص قييمتين اوچده بير حيصه سيني وئرن آداما ديميش ضررين ياريسيني اؤدمه ليدير. 

      51- ائششک يئييب  

      موللا کنده قاييدارکن يول اوستونده کي  بوستاندان بير قارپيز آلير، بير يئرده اوتوروب قارپيزي کسير، ياريسيني يئيير، قالان ياريسيني ايسه يئره توللاييب اؤز-اؤزونه دئيير:  

  — قوي دئسينلر کي، بو يولدان گؤزو توخ بير بي کئچيب. بونو دئييب موللا يولا دوشور؛ لاکين آزجا اوزاقلاشماميش اورگي يئنه ده قارپيز ايسته يير. او، گئري قاييديب قارپيزين قالان ياريسيني دا يئيه-يئيه دئيير:  

  — قوي دئسينلر بيين يانيندا نؤکري ده وارميش، ياريسيني دا او يئييب.  

  يئنه ده موللا يولا دوزه لير؛ لاکين بير آزدان سونرا پئشيمان اولوب قاييدير و قارپيزين قابيقلاريني دا يئييب دئير:  

  — قوي دئسينلر کي، بيين ائششگي ده وارميش، قارپيزين قابيقلاريني دا ائششک يئييب.  

       قوناقلیق شرطلری

 بير گون قونشولاري موللايا بير قوناقليق وئرديرمک ايسته ييرلر. بير قيش گئجه سي ييغيشيب موللانين يانينا گليرلر. اورادان-بورادان صؤحبت آچيرلار، آخيردا مطلب اوستونه گليب دئييرلر:  

  - موللا، بير شرطيميز وار، اگر يئرينه يئتيردين، بيز سنه بير قوناقليق وئره جگيک، يوخ، شرطي يئرينه يئتيرمه دين، سن بيزه قوناقليق وئرمه ليسن.  

  موللا سوروشور:  

  - دئيين گؤروم، او نئجه شرطدير؟ منيم اليمدن گلمه ين ايش اولماز.  

  دئييرلر:  

  - بو گئجه سحره قدر شهر مئيدانچاسيندا دايانارسان. هئچ بير دالدا يئره گيرمزسن. هئچ يئرده قيزيشمازسان. بو شرطي يئرينه يئتيرمک هر ايگيدين ايشي دئييل. بيز دالدادان تاماشا ائليه جگيک. بو شرطي يئرينه يئتيره بيلدين، بيز سنه قوناقليق وئره جگيک، يئتيره بيلمه دين، سن بيزه قوناقليق وئرمه ليسن.  

  موللا مئيدانچادا سحره کيمي دايانمالي اولور. سحر تئزدن موللادان سوروشورلار:  

  - گئجه ني نئجه کئچيردين؟  

  موللا دئيير:  

  - هر يئر قاردي، کولک اسيب قاري آدامين اوز-گؤزونه چيرپيردي. برک قارانليق ايدي. شهرين لاپ کناريندان بير ايشيق گليردي...  

  بيري موللانين سؤزونو کسيب دئيير:  

  - بو اولمادي. شرطي يئرينه يئتيره بيلمه ميسن. سن کناردان گلن ايشيقدان قيزينميسان.  

  بو سؤزو باشقالاري دا تصديق ائديرلر. موللا نه قدر ائله يير، اونون دوز سؤزونو قبول ائتميرلر. موللا قوناقليق وئرمه لي اولور. صاباح آخشام ييغيشيب موللانين ائوينه گليرلر. گئجه ساعات ايکييه قدر گؤزله ييرلر، يئمک گليب چيخمير. هر دفعه  موللايا: - يئمک نئجه اولدو؟ - دئينده موللا جاواب وئرير:  

  - بو ساعات اولاجاق، داريخمايين.  

  گئجه ساعات اوچ اولور، يئنه يئمک گلمير. آخيردا ديلخور اولورلار:  

  - موللا، آز قالا سحر آچيلسين.  

  موللا دئيير:  

  - اوتورون، بو ساعات خؤرک گتيريم.  

  موللا گئدير، ها گؤزله ييرلر، موللا گليب چيخمير. قوناقلار هر يئري آختاريرلار، موللاني تاپميرلار. آخيردا موللاني باغچانين ايچينده تاپيرلار. گؤرورلر کي، موللا هوندور چينار آغاجي نين باشيندا بير قازان آسيب، چينارين ديبينده ده بير شام يانديريب گؤزله يير.  

  اونلار دئييرلر:  

  - موللا، بو نه ايشدي؟  

  موللا دئيير:  

  - خؤرک بيشيريرم، گؤرمورسونوز؟  

  دئييرلر:  

  - چينارين باشيندا قازان آسميسان، ديبينده ده شام يانديرميسان، شام دا قازاني قاينادارمي؟  

  موللا گولوب دئيير:  

  - نه تئز يادينيزدان چيخارتدينيز؟ بس گئجه قار-بوراندا اوچ آغاجليق يولدان ايشيقلا قيزينماق اولار، چينارين باشينداکي قازان ديبينده کي  شامدان ايسينمز؟ 

  اؤلولر 

  دؤرد مجليس و بئش پرده لي کومئدييا 

  مجليسلرين اهاليسي 

شیخ نصرالله--45 ياشيندا.  

شیخ احمد--اونون شاگيردي، 40 ياشيندا.  

حاجی حسن--شهرده مؤعتبر بير حاجي، 50 ياشيندا.  

  کربلایی فاطما خانیم--اونون اؤورتي، 40 ياشيندا.  

ایسکندر--اونون اوغلو، 22 ياشيندا.  

جلال--اونون کيچيک اوغلو، 10 ياشيندا.  

  نازلی--اونون قيزي، 12 ياشيندا.  

زئینب--حاجي حسنين قاراواشي، 20 ياشيندا.  

علی--حاجي حسنين نؤکري، 18 ياشيندا.  

  حاجی بخشعلی--45 ياشيندا.  

حاجی کریم--50 ياشيندا.  

حاجی کاظیم--50 ياشيندا.  

مشدی اوروج--35 ياشيندا.  

مشدی اوروجون آناسی--50 ياشيندا.  

میر باغیر آغا--35 ياشيندا.  

حئیدر آغا--تئلئقرافچي، 45 ياشيندا.  

علی بیگ--ديلمانج، 30 ياشيندا.  

میرزا حسین--موعليم، 40 ياشيندا.  

کربلایی ولی--35 ياشيندا.  

دورد نفر قیز--شئيخ نصراللهين اؤورتلري: هر بيري 13-14 ياشيندا.  

آزارلیلار، آروادلار، موسافیرلر، جاماعات

  احوالات واقع اولور ايروان شهرلري نين بيرينده، يگيرمي ايل بوندان ايره لي. 

      آخشام واختلاري گزمه يه چيخاندا، هردنبير بالاجا اوغلومو دا يانيمجا آپاريرام. بو دفعه  ده آپارديم.      و هامان بالاجا اوغلوم ايله گزمه يه گئدنده، هردنبير ايتتيفاق دوشور کي، اونا يئمه لي شئي ده آليرام کي، مندن راضي قالسين. بو دفعه  ده بالاجا اوغلوم دوکانلاردا دوزولموش نازو-نعمتي گؤرنده مندن يئمــــه لي بير شئي ايسته دي. من او عقيده ده دئييلم کي، هر دفعه  اوشاق ايله بازارا گئدنده اونا بير شئي آلماق لازيمدير و لاکين بونو دا دئميرم کي، هئچ بير واخت آلماق لازيم دئييل. آنجاق بو دفعه  هئچ بير زاد آلماق ايستميرديم؛ او سببه کي، جيبيمده چوخ پولوم يوخ ايدي. و بير ده ايستمه ديم کي، اوشاغيم هر دفعه  بازارا چيخاندا دادامال اؤيرنسين. 

  ***   

  بير قدر دولانديق، سونرا يولوموز چاي کنارينا دوشدو. آما اوغلومو دا بيداماق گؤروردوم. چون تربييه اؤز قايداسينجا، اوشاغين اؤز طبيعتي - بو دا اؤز قايداسينجا. و اونونچون دا چوخ عيناد ائتمه مک بابتيندن، دريا کناريندا تاباغا دوزولموش مئيوه لردن ايکي شاهييا ايکي دنه ياخشي قيرميزي آلما آلديم و ايکيسيني ده وئرديم اوغلوما. هرچند اوغلوم آلمالاري مندن آلدي، آما گؤردوم کي، کؤنولسوز آلدي. من اوندان بيداماقليغي نين سببيني سوروشماديم؛ چونکي سببي آشکار ايدي. بازاردا بير آز بوندان قاباق او مندن ايکي شئي ايسته دي، هئچ بيريني آلماديم، سونرا دا نئمسه قننادي دوکاني نين قاباغيندان کئچنده شوشه نين دالينا دوزولموش رنگارنگ کونفئت و شيرنياتدان ايسته دي - آلماديم.  اوغلوم او درجه ده مندن ناراضي ايميش کي، من آلمالاري اونا وئرندن سونرا دا گئنه بير سؤز دانيشماق ايستمه دي و من اونا وئرديگيم سواللارا دا چوخ مئييلسيز جاواب وئردي.     دخي اونو بئله قاشقاباقلي گؤرنده من اؤزوم ده بيداماق اولدوم و آذرنئفت ايداره سي نين قاباغيندا دوران ترامواي واقونلاري نين بيرينه اوغلومو قالخيزديم و اؤزوم ده مينديم کي، گلک ائويميزه.     واقوندا هله بيزيم ايکيميزدن باشقا بير کس يوخ ايدي. اوغلوم بويدا بير يئتيم روس اوشاغي جير-جيندير ايچينده، اوز-گؤزو قاپقارا چيرکلي و اييرنج، گلدي دوردو قاباغيميزدا و مندن قپيک پول ايسته دي.     جيبيمده آنجاق بير آبباسي گوموش پول وار ايدي. من اوشاغا بير سؤز دئمه ديم کي، کئچيب گئتسين. بير نئچه مينيک آرواد و کيشي واقونا گيرديلر و ساغيميزدا-سولوموزدا يئر توتدولار. بورادا منيم فيکريم گئتدي يئتيمه پول وئرمه مه گيمه و ديلنچييه پول وئرمک لازيمدي، يا لازيم دئييلمي مسلـــــه سي مني باشلادي مشغول ائتمه يه؛ هر کس نه دئيير دئسين، آنجاق ديلنچي اوشاغا هئچ بير شئي وئرمه مک منيم خوشوما گلمه دي. بورادان اونا ايشاره ائتميرم کي، من هئچ بير ديلنچييه يوخ دئمرم؛ چونکي اونا بيلر کي، بير پارا فيلوسوفلارين ديلنچييه پول وئرمک، اونو بدبخت ائتمک صيفتي بلکه منه ده سيرايت ائديبدير. آنجاق سؤزون حقيقتي بودور کي، بوگونکو ديلنچي اوشاغا بير قپيک وئرمه مه گيم مني بورادا خاراب ائتدي؛ او سببه خاراب ائتدي کي، هامان ديلنچي اوشاق ياشدا منيم آتالي و آنالي اوغلوم، اَيني-باشي تزه، قارني توخ، بو ساعات بورادا منيم ساغ طرفيمده مندن اينجيميش اوتورموشدو کي، نييه من اونا کونفئت آلماديم، آنجاق ايکي آلما آلديم.     واقونوموز حرکت ائديب گئدنده آکوشکانين شوشه سي نين داليندان گؤردوم کي، هامان ديلنچي اوشاق يئرده دوروب بير قيرميزي آلماني آغزينا باسيب گميرتله يير. قاباقچا بير شئي دويماديم؛ آما هامان دقيقه  يانيمداکي اوغلومون آلمالاري ياديما دوشدو و چؤندوم اوشاغا طرف. اوغلوم گوله-گوله منه ياواشچا بونو دئدي:     -دده، آلمانين بيريني وئرديم ديلنچي اوشاغا.     بير دنه قيرميزي آلما اؤز-اؤزلوگونده بير شئي دئييل؛ اونون قييمتي ايکي قپيکدير و يئييب قورتاراندان سونرا هئچ بير شئيدير. آما معنوي ايشلرده بير آلمانين ديري اولا بيلر چوخ بؤيوک اولسون. او قدر يونگوللوک و کؤنول خوشلوغو کي، بورادا ايکي قپيکليک آلمادان منه گليب چاتدي، نهايت درجه ده ايدي.     فيلوسوفييا عالمينه گلديکده، غئيريلري ديلنچييه کوچه ده ايعانه  وئرمه گي نه جور باشا دوشورلر دوشسونلر و اينسانيت موتخصيصلري بو مسئله نی  نه تؤور حلل ائديرلر ائتسينلر، آنجاق منيم بالاجا اوغلوم ايکي آلماسي نين بيريسيني بير يئتيم اوشاغا وئردي.     و اولا بيلر کي، اوغلوم دا يئکلندن سونرا، بير پارا عاليملرين  " کوچه ده ديلنچييه ايعانه  وئرمگينيز "  نصيحتيني ائشيدندن سونرا، اونلاري کوچه ده گؤرنده منيم کيمي اوز چؤندره جکدير. آنجاق هله کي، ايندي اوغلوم بو ايشلري باشا دوشمور و اونونچون دا ايکي آلمانين بيريني يئتيم اوشاغا وئرير.   

Cəlil Hüseynqulu oğlu Məmmədquluzadə

 (22 fevral 1869, Naxçıvan - 4 yanvar 1932, Bakı)

 yazıçı, dramaturq, jurnalist, ictimai xadim.

 Həyatı

İlk təhsilini əvvəlcə mollaxanada, sonra isə üçsinifli Naxçıvan şəhər məktəbində almışdır. 1887-ci ildə Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmiş, İrəvan quberniyasının Uluxanlı, Naxçıvan mahalının Baş Noraşen (indiki Şərur rayonunda Cəlilkənd), Nehrəm kəndlərində müəllimlik etmişdir (1887-1897). Kəndlərdə müəllim işlədiyi illər ədibin gələcək yaradıcılığı üçün zəngin material vermişdir. 1889-cu ildə yazdığı "Çay dəstgahı" alleqorik mənzum dramı onun ilk əsərlərindəndir. Bir sıra kiçik hekayələrini, "Kişmiş oyunu" komediyasını və "Danabaş kəndinin əhvalatları" (1894; 1936 ildə nəşr olunmuşdur) povestini də bu dövrdə yazmışdır.

1903-cü ildən Tbilisidə nəşr edilən "Şərqi-Rus" qəzeti redaksiyasında işləmişdir. C.Məmmədquluzadənin yazıçı və jurnalist kimi püxtələşməsində "Şərqi-Rus" qəzeti və onun redaktoru M.A.Şahtaxtlının mühüm rolu olmuşdur. "Poçt qutusu" adlı ilk mətbu əsəri, "Kişmiş oyunu", L.N.Tolstoydan tərcümə etdiyi "Zəhmət, ölüm və naxoşluq" hekayələri ilk dəfə bu qəzetdə dərc edilmişdir.

İlk nömrəsi 1906-cı il aprelin 7-də (20-də) çıxan "Molla Nəsrəddin" jurnalının nəşrinə başlamaqla o, Azərbaycanda, eləcə də türk-müsəlman dünyasında ilk dəfə satirik jurnalistikanın əsasını qoydu. Həmin vaxtdan o Molla Nəsrəddin adı ilə tanındı. Mirzə Ələkbər Sabir, Nəriman Nərimanov, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Məmməd Səid Ordubadi, Ömər Faiq Nemanzadə, Əli Nəzmi, Əliqulu Qəmküsar kimi yazıçı və jurnalistlərlə möhkəm ideya-yaradıcılıq əlaqəsi yarandı. C.Məmmədquluzadənin təbliğ etdiyi dərin demokratizm və azadlıq ideyaları jurnala ümumxalq məhəbbəti, beynəlxalq aləmdə böyük nüfuz qazandırdı. Çar hökuməti onu tez-tez məhkəmə məsuliyyətinə cəlb edir, "Qeyrət" mətbəəsində axtarışlar aparır, bəzən də "Molla Nəsrəddin"in nəşrini dayandırırdı.

Cəlil Məmmədquluzadənin Naxçıvan şəhərindəki heykəli

1920-ci ilin iyun ayında C.Məmmədquluzadə ailəsi ilə birlikdə Təbrizə köçmüş, 1921-ci ildə orada "Molla Nəsrəddin"in 8 nömrəsini çap etmişdır.

C.Məmmədquluzadənin əsərləri bir sıra dillərə tərcümə edilmişdir. Azərbaycan Respublikasında bir sıra küçə və mədəni-maarif müəssisəsinə (o cümlədən Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrına, Naxçıvan Muxtar Respublika Dövlət Ədəbiyyat Muzeyinə) C.Məmmədquluzadənin adı verilmişdir. Keçmiş Astraxan rayonu və şəhəri 1967-ci ildə onun şərəfinə Cəlilabad, vaxtilə müəllimlik etdiyi Baş Noraşen kəndi isə Cəlilkənd adlandırılmışdır. Naxçıvanda və Cəlilabadda heykəli qoyulmuşdur. Bakıda və Naxçıvanda ev-muzeyləri, Nehrəm və Cəlilkənd kəndlərində xatirə muzeyləri açılmışdır. Anadan olmasının 100 və 125 illik yubileyləri geniş qeyd olunmuşdur.

Son illərdə akademik İ.Həbibbəyli ədibin müxtəlif ölkələrdə (Fransa, Polşa və İranda) yaşayan nəvə-nəticələri ilə əlaqə yaratmışdır.

  گؤيه نييه ديرماشميشسان؟ 

  موللا نصرالدینين تئيمورلنگله ايلک گؤروشونو بئله دانيشيرلار: 

  تئيمور موللاني سارايا چاغيرتديرير. موللا ايچري گيريب گؤرور کي، اوتاق آداملا دولودور. آما هامي دؤوره ووروب يئرده اوتوروب، تکجه تئيمور اَيلشيب اوجا بير تاختين اوستونده. تئز باش اَييب دئيير: 

- سالام علئيکوم، يا آللاه! 

  تئيمور دئيير: 

  - من آللاه دئييلم آي کيشي! من... 

  موللا اونون سؤزونو آغزيندا قويوب دئيير: 

  - قوربان اولوم سنه، يا جناب جبراييل! 

  تئيمور دئيير: 

  - آ کيشي، نه دانيشيرسان؟ من نييه جبراييل اولورام؟ 

  موللا دئيير: 

  - باشا دوشمورم. ايندي کي نه آللاهسان، نه ده ملک، دوش، آدام کيمي اوتور آداملارين ايچينده ده، داها نييه گؤيه ديرماشميشسان؟ 

      بير آرشين ساققال، بئش يوز پود تاخيل 

  موللا نصرالدين نين بالاجا بير اکين يئري وار ايميش. او، هر ايل بو يئرده بوغدا اکر، اللي – آلتميش پود محصول گؤتوروب، کولفتيني دولانديرارميش. تئيمورلنگ حاکيميت باشينا کئچندن سونرا وئرگيلر بيره - بئش آرتير. کندخودالار ايسته ديکلريني ائله ييب جاماعاتين باشينا اويون آچيرلار. نؤوبه موللايا دا گليب چاتير، کندخودا توتور ياخاسيندان کي: 

  - سنين بو ايل بئش يوز پود تاخيلين اولوب. گرک او حاق – حسابدان دا وئرگي وئره سن. 

  - جانيم، واللاه، منيم وور – توت اللي پود تاخيليم اولوب. . . 

  کندخودا دئديگيندن ال چکمير. آخيردا موللا علاجسيز قاليب شهره، تئيمورون يانينا شيکايته گئدير.تئيمور موللانين شيکايتينه قولاق آساندان سونرا قيشقيرير کي: 

  - اوتانميرسان، بو بير آرشين ساققال ايله يالان دانيشيرسان؟ 

  موللا هئچ بير سؤز دئمه ييب قالخير، قاپييا طرف يؤنه لير کي، چيخيب گئتسين، تئيمور سوروشور: 

  - نه اولدو؟ هارا گئتدين؟ 

  - کندخودادا گوناه يوخ ايميش، قيبلئيي – عالم! پادشاه منيم بير توتام ساققاليمي بير آرشين گؤرنده اونون کندخوداسي دا اللي پود تاخيليمي بئش يوز پود گؤرر ده. . . 

      قورخولو ديلنچي 

  تئيمورلنگ موللا نصرالدينه امر ائله يير کي: 

  - شهر دولوب ديلنچي ايله. اؤزلري ده ائله اوزلو، ائله حياسيز اولوبلار کي، توتدوقلاريني بوراخميرلار. کاغيذ – قلم گؤتوروب او حياسيزلارين سيياهيسيني توتارسان، شهردن سورگون ائليه جگم. 

  موللا کاغيذ – قلم گؤتوروب، تئيمورون اؤز آديني بيرينجي يازير، اؤزونه وئرير. تئيمور کاغيذا باخان کيمي دلي اولور. موللا دئيير: 

  - نييه حيرصله نيرسن، قيبلئيي – عالم! اؤزون دئدين کي، لاپ حياسيز ديلنچيلرين آديني يازيب سنه وئريم. من ده يازديم ده. . . 

  تئيمور دئيير: 

  - آ کيشي، من بويدا تئيمورلنگ ديلنچي يم؟ اؤزو ده لاپ حياسيزي؟ 

  - نييه حيرصله نيرسن، قيبلئيي – عالم!؟ چيداني چووالدا گيزلتمک اولماز. ديلنچيسن، اؤزو ده لاپ حياسيزيندان. 

  - دئمک، سنين فيکرينجه گرک من شهردن سورگون اولونام؟ 

  - بلي، قيبلئيي – عالم! او بيري ديلنچيلر سنين کيمي قورخولو دئييللر. اونلار جاماعاتدان يالواريب – ياخاريب آليرلار. آما سن دؤيه - دؤيه آليرسان. 

      تئيمورون سوالي 

  تئيمورلنگ بير گون موللايا دئيير. 

  - موللا، سنه بير حيکمتلي سوال وئرمک ايسته ييرم. او ندي کي، بو دونيادا نه يئتيشيب، نه يئتيشير، نه ده يئتيشه جک؟ 

  - بيزي ايشه گؤتورنده سنين بيزه تعيين ائله ديگين ماعاش. 

      جوجه لريم دانيشير 

  موللا نصرالدين شهرين بوتون موللالاريني تنگه گتيرميشدي. آخيردا موللالار ييغيشيب اونون اليندن تئيمورلنگه شيکايت ائديرلر. موللا باخير کي، بو ايشين آخيري ياخشي اولماياجاق. چوخ گؤتور – قويدان سونرا اؤزونو وئرير وزيرين يانينا، ياني جوجه لي بير تويوق دا آپارير روشوت آپارير کي، اونو تئيمورلنگين حضوروندا مودافيعه  ائتسين. صاباحيسي گون شيکايت ائدن موللالار و موللا نصرالدين تئيمورلنگين امريله حضورا گليرلر. موللالار شيکايتلريني ائله ييرلر، قورتاراندان سونرا وزير ايره لي يئريييب، موللا نصرالديني تئيمورا تعريفله مه يه باشلايير. تئيمورلنگ وزيره ده قولاق آساندان سونرا اوزونو موللا نصرالدينه توتوب دئيير: 

  - ياخشي، دئ گؤروم، سن اؤز گوناهسيزليغين باره ده نه دانيشاجاقسان؟ 

  - شاه ساغ اولسون! منيم دانيشماغيما احتيياجيم يوخدور، منيم تويوغوم؛ جوجه لري ايله برابر لازيمي قدر منيم خئيريمه دانيشدي. 

      يالان دئييبلر 

  تئيمورلنگه خبر وئريرلر کي، موللا نصرالدين بير مجليسده اونون ظولمکارليغيندان دانيشيرميش. تئيمور حيرصله نيب موللاني حضورونا چاغيرير کي: 

  - بو ندير؟ يوخسا باشين بدنينه آغيرليق ائله يير؟ دئييرلر مجليسلرده منيم ظولمکارليغيمدان دانيشيرسان. 

  - قيبلئيي – عالم ساغ اولسون! سن اؤزون بيليرسن کي، من هميشه ائله سؤز دئييرم کي، غريبه  اولسون، تزه اولسون، هئچ کسين ائشيتمه ديگي، بيلمه ديگي، دانيشماديغي اولسون. خوروز سسي ائشيتمه ميش اولسون. سنين ظولمکارليغين هامي نين بيلديگي، دانيشديغي کؤهنه شئيدير. بورادا نه غريبه ليک وار کي، من ده دانيشام؟ سنه يالان دئييبلر. 

عذري بدتر از گوناه 

  بير گون تئيمورلنگ موللادان سوروشور کي: 

  - موللا، عذري بدتر از گوناه نه دئمکدي؟ 

  - قيبلئيي عالم ساغ اولسون! بو فارس سؤزودو. معناسي بودو کي عذري گوناهيندان پيس 

  - باشا دوشمورم. نئجه يني عذرو گوناهيندان پيس؟ 

  - ياني آدام بير پيس ايش گؤرور، سونرا عذر ايسته يير. آنجاق ائله عذر ايسته يير کي، گؤرموش اولدوغو ايشدن ده پيس اولور. 

  تئيمور يئنه ده باشا دوشمور. موللا نه قدر اللشيرسه، تئيمورو باشا سالا بيلمير. آخيردا تئيمور حيرصله نيب دئيير: 

  - آ کيشي، سن نه يامان آخماق آدام ايميشسن. بير سؤز ندير کي، سن اونو منه باشا سالا بيلميرسن. باخ سنه يوزو سايينجا مؤهلت وئريرم.باشا سالدين، سالميسان، سالمادين، بوينونو ووردوراجاغام. 

  موللا هئچ نه دئمه ييب تئيمورا ياخينلاشير. اونون بؤيروندن مؤحکم بير چيمديک گؤتورور. تئيمورون باغيرتيسي گؤيه قالخير. حيرصله دؤنور کي: 

  - دلي اولماميسان کي؟ نه قاييريرسان؟ 

عذر ايسته ييرم، قيبلئيي – عالم ساغ اولسون! ائله بيلديم کي، ائويميزديم، سن ده بيزيم آروادسان؟ 

  تئيمور قيشقيرير کي: 

  - نه دانيشيرسان؟ 

  - حيرصلنمه، قيبلئيي – عالم. عذري بدتر از گوناه باخ بودور! 

      بئليمه باغلاسينلار 

  دئييرلر کي، تئيمورلنگ موللانين نه درجه ده جسارتلي اولدوغونو يوخلاماق اوچون جللادلارا امر ائدير: 

  - بو ساعات بونو بوغازيندان آساسينيز! 

  جللادلار موللاني قارمالاييب گؤتورورلر. موللا هئچ بير سؤز دئمير. قاپيدان چيخديقلاري واخت تئيمور سوروشور: 

  - آخير دقيقه لريندير، موللا. وصيتين وارسا، ائله! 

  - وصيتيم يوخدور. آنجاق بالاجا بير خواهيشيم وار. 

  - دئ! 

  - منيم بوغازيمدان يامان قيديغيم توتور. خواهيش ائله ييرم امر ائليه سينيز کنديري بوغازيما يوخ، بئليمه باغلاسينلار. 

      سونرا گؤزوم اوسته 

  بير گون تئيمورلنگ موللادان سوروشور: 

  - دئ گؤروم، مني نه قدر ايسته ييرسن؟ 

  - من موللا نصرالدينم، سن ده قيبلئيي – عالم. دئمک کي، من سني او قدر ايسته ييرم نه قدر کي موللا نصرالدين تئيمورو ايسته يه بيلر. 

  - ياخشي، منيم خاطيريم اوچون اؤلومه گئدرسنمي؟ 

  - اؤزوم گئده بيلمه سه م ده، جللادلار کؤمک ائليرلر. 

  - مثلا، اگر من امر ائلسم بو ساعات اؤزونو دنيزه آتارسانمي؟ 

  موللا بو سؤزو ائشيتجک دورور آياغا. تئيمور سوروشور: 

  - هارايا؟ 

  - قيبلئيي – عالم ساغ اولسون! سنين يولوندا دنيزه آتيليب بوغولماق منيم اوچون شرفدير. آنجاق ايجازه وئر، قاباقجا گئديم اوزمگي اؤيره نيم، سونرا گؤزوم اوسته 

      عدالتيندن دانيشيرام 

  گونلرين بير گونو تئيمورلنگ بؤيوک بير قوناقليق وئرير. موللا دا بو قوناقليقدا ايشتيراک ائدير. تئيمور گؤرور کي، موللا بير نفرله چوخ شيرين صؤحبتله مشغولدور. اونو اوتانديرماق مقصديله يانينا گله رک دئيير: 

  - يئنه نه گوپا  باسیرسان!!؟. . . 

  موللا هئچ اؤزونو سينديرمادان باش اَييب دئيير: 

  - نه ائله ييم، قيبلئيي – عالم ساغ اولسون. يالانسيز کئچينمک اولمور. سيزين عدالتينيزدن دانيشيرام 

  سککيز عصره ياخيندير کي، اونون آدي گلنده آنادولودان توتموش، چينه قدر اوزانان بؤيوک بير اراضيده ياشايان تورکلر ايستر-ايسته مز گولورلر. چونکي اونون آديني ائشيدن کيمي آدامين يادينا اؤزوندن آسيلي اولماياراق، اونونلا باغلي هانسيسا لطيفه دوشور. بو گون اورتا آسيا آدلانديريلان قديم تورکوستاندا و آذربايجاندا،تاتاريستاندا، باشقيرديستاندا، خاکاسييادا، کريمدا، کاباردا-بالکاردا، قاراچاي-چرکسده، بالکان اؤلکه لرينده، بير سؤزله، هر يئرده کيمدن لطيفه سوروشسان، همين شخصين سؤيله ديگي ايلک لطيفه موللانصرالدينله باغلي اولاجاق. صؤحبت تورک دونياسي نين مشهور اوغلو، اينسانلارا ساغلام، معنالي گولوش بخش ائدن و سؤيله ديکلري ايله هم ده اونلاري دوشوندورن موللانصرالديندن گئدير. بو اينسان موختليف لهجه لرده دانيشان و بير-بيريندن مينلرله کيلومئتر اوزاقلاردا ياشايان تورکلرين هاميسي اوچون دوغما، باشقا سؤزله، اؤزونونکودور. بئله کي، آنادولودا محبتله اونو نصرالدين خوجا، آذربايجاندا موللانصرالدين، اورتا آسيادا - تورکوستاندا خوجا نصرالديم آدلانديريرلار. او، ائله افسانوي لشيب کي، اؤزبک اونون اؤزبکستاندا، قازاخ قازاخيستاندا، تاتار تاتاريستاندا، تورکمن تورکمنيستاندا، آذربايجانليلار آذربايجاندا آنادان اولدوغونو گومان ائدير. اصلينده موللانصرالدين هم آذربايجانلي، هم اؤزبکستانلي، هم آنادولولو، هم تاتاريستانليدير. يني هارادا تورک ياشاييرسا او دا اوراليدير. نه قدر آدي ميفيک بير شخص کيمي چکيلسه ده، او، گولدوررکن دوشوندورن و تورک مدنيتي نين تاريخينه آديني ابدي حک ائتديرن بير شخصيتدير. اونون دوداق قاچيران هر لطيفه سينده درين بير منطيق وار. تأسوف کي، موللا نصرالدين نين لطيفه لرينده کي  اينساني حئيرته سالان ييغجامليق و منطيق ايندييه دهک تام آراشديريلماييب. دونيادا موللانصرالدين کيمي گولدورن و عئيني زاماندا دوشوندورن، هر سؤزونده ان مشهور ائلم آداميني بئله، حئيرته سالان علمي، فلسفي منطيقي اولان ايکينجي بير شخص تاپماق چتيندير. اونون لطيفه لرينده ان چتين بير وضعيتدن چيخيش يولو وار. موللا نصرالدين نين بؤيوکلوگو ده محض بوندادير. 

جُحَا وَزَوْجَتُهُ

NASRETTİN HOCA VE HANIMI


يَوْمٌ مِنَ الأَيَّام عادَ جُحا مِنْ مَزْرَعَتِه عَلَى حِصانِهِ،

Günlerden bir gün Nasrettin Hoca atı üzerinde çiftliğinden döndü

فَقالَ لِزَوْجَتِه : هَلْ أَطْعَمْتِ الحَيَوانات؟
Hanımına dedi ki:Hayvanları yemledin mi?

فَقالَتْ زَوْجَتُه : نَعَمْ ، أَطَعَمْتُ الْقِطَّ والْكَلْب 
Bunun üzerine hanımı dedi ki: Evet, kediyi ve köpeği yemledim

وَلِكْن لَمْ أُطْعِمِ الْحِمار  فَقُمْ أَنْتَ بِذَلِكَ

Fakat eşeği yemlemedim, kalk bunu sen yap

قالَ جُحا : هَذا مُسْتَحيل  لَنْ أَقوم أَنا بِذَلِك!

Nasrettin Hoca dedi ki: Bu imkansız Ben bunu asla yapmayacağım!

فاخْتَلَفَ جُحا مَعَ زَوْجَتِه عَلَى هَذا الْمَوْضوع

Bu konu üzerinde Nasrettin Hoca hanımı ile ihtilaf etti
أَخيرًا قالَتْ زَوْجَتُه : مَنْ يَتَكَلَّمْ أَوَّلاً يُطْعِمِ الْحِمار

Sonunda hanımı dedi ki: Kim önce konuşursa eşeği yemler

فَوافَقَ جُحا على ذلك، وَجلَسَ صامِتًا لا يَتَكَلَّم

Nasrettin Hoca bunu kabul etti, sessizce oturdu ve hiç konuşmadı

بَيْنَما ذَهَبَتْ زَوْجَتُه لِزِيارَة أَهْلِها
Öte yanda hanımı ailesini ziyarete gitti

في هَذِهِ الأَثْناء، دَخَلَ لِصٌّ بَيْت جحا ، وَسَرَقَ كلَّ شَيْء فيه
Bu esnada, hırsız Nasrettin Hoca'nın evine girdi ve her şeyi çaldı

وَجُحا يَنْظُر إلَيْه وَلا يَتَكَلَّم ،
Nasrettin Hoca ona bakıyor ve konuşmuyordu

وَعِنْدَما عادَتِ الزَّوْجَة، وَجَدَتْ أَنَّ الْبَيْت قَدْ سُرِق
Hanım eve döndüğünde, evin çalınmış olduğunu gördü

فَصاحَتْ وَقالَتْ : ما الَّذي حَدَث يا جُحا؟!
Bunun üzerine çığlık atarak dedi ki: Hoca ne oldu ? !

هُنا ضَحِكَ جُحا ، وَقال : اذْهَبي وَأَطْعِمي الحِمار Burada Nasrettin Hoca güldü ve dedi ki: Git ve eşeği yemle.

Buna değmiş, buna değmemiş

        Nasreddin Hoca'nın komşusunun iri yarı toy bir delikanlı olan oğlu, sıcak bir yaz gününde ormana gidip odun hazırlamağa karar vermiş. Gittiği baltalık ormanda su yokmuş. Herkes heybesine bir testi su koyar öyle gidermiş. Delikanlı ise, "Su testisini taşıyacağıma iki üç karpuzu taşırım, daha iyi olur. Nasıl olsa dönüşte odunları sırtlayıp getireceğim. Birde toprak testimi kırmadan geri getirmeye uğraşmayayım" diye düşünmüş. Torbasına karpuzlarını koyup ormana gitmiş.

     İşe koyulmadan evvel bir karpuz yiyeyim demiş.
Karpuzu kesmiş. Beğenmemiş, bir kenara atmış. Öbür karpuzları kesmiş, o karpuzlar da çok hammış, kaldırmış atmış. Kızmış karpuzların üstüne işemiş.

     Ormana gitmekte olan Nasreddin Hoca olayı görmüş. Yanına yaklaşınca :
       - "Delikanlı, ham da olsa nimete işenmez, tövbe et. Nimeti vereni gücendirirsin !" Demişse de delikanlı öfkesini yenip tövbe edememiş.

     Öğlen vaktine doğru, hem sıcaklardan hem de çalışmaktan dolayı iyice susamış. Etrafta su isteyebileceği hiç kimse yok. Su yok. Varmış ham karpuzların yanına. "Ona değdi, buna değmedi" diye diye attığı bütün karpuzları yemiş. Son parçalardan birini yemekteyken, ormanda işini bitirip, eşeğine odunlarını yükleyip dönen Nasreddin Hoca ile tekrar karşılaşmış. Hoca bir yenmiş karpuzların kabuklarına ve birde delikanlı'ya bakmış :

     - "Suphanallah, bak , becerip tövbeni yetiştiremedin. Rabbim ne kadar çabuk, senin çişini sana yedirdi! ..." demiş.

 Allah'ın belâsı hükümdarsınız.

      Timur han, Anadolu'yu işgal ettiğinde halka büyük zulüm etmiş, evlerini tarlalarını yakıp yıkmış, birçok kişiyi öldürmüş zalim bir Moğol'dur.

      Akşehir'e yerleştiğinde, şehrin ileri gelenlerinden on beş kişiyi çağırtmış. Tek tek yanına almış ve;
      - "Ben adil miyim, zalim miyim ?" diye sormuş.

"Adilsin" diyeni de, "zalimsin" diyeni de öldürtmüş.

Ertesi gün tekrar on beş kişi göndermelerini Akşehirlilere emretmiş.

Büyük bir korkuya kapılmışlar. Nasreddin Hoca'ya koşmuşlar. Giden heyette bulunması için kendisini ikna etmişler.

Heyet Timur Han'ın huzuruna varmış. Timur heyetin başındaki Nasreddin Hoca'ya sormuş :
      - "Söyle bakalım Hoca efendi ! Ben adil miyim, zalim miyim ?"

 Hoca hiç tereddüt etmeden ve kuvvetli bir sesle cevap vermiş :
- "Siz ne adilsiniz nede zalimsiniz. Siz yoldan çıkmış, azıtmış bu millete Allah'ın gönderdiği büyük bir belâsınız." demiş.
Timur Han bu cevaptan hoşlanıp heyettekileri bağışlamış.

devami sonraki sayfada

Nasrettin Hoca (1208-1284)

Sivrihisar'ın Hortu yöresinde doğdu, Akşehir'de öldü. Babası Hortu köyü imamı Abdullah Efendi, annesi aynı köyden Sıdıka Hatun'dur. Önce Sivrihisar'da medrese öğrenimi gördü, babasının ölümü üzerine Hortu'ya dönerek köy imamı oldu. 1237'de Akşehir'e yerleşerek, Seyyid Mahmud Hayrani ve Seyyid Hacı İbrahim'in derslerini dinledi, İslam diniyle ilgili çalışmalarını sürdürdü. Bir söylentiye göre medresede ders okuttu, kadılık görevinde bulundu. Bu görevlerinden dolayı kendisine Nasuriddin Hâce adı verilmiş, sonradan bu ad Nasreddin Hoca biçimini almıştır. Onun yaşamıyla ilgili bilgiler, halkın kendisine olan aşırı sevgisi yüzünden, söylentilerle karışmış, yer yer olağanüstü nitelikler kazanmıştır. Bu söylentiler arasında, onun Selçuklu sultanlarıyla tanıştığı, Mevlânâ Celâleddin ile yakınlık kurduğu, kendisinden en az yetmiş yıl sonra yaşayan Timur'la konuştuğu, birkaç yerde birden göründüğü bile vardır.

Nasreddin Hoca'nın değeri, yaşadığı olaylarla değil, gerek kendisinin, gerek halkın onun ağzından söylediği gülmecelerdeki anlam, yergi ve alay öğelerinin inceliğiyle ölçülür. Onun olduğu ileri sürülen gülmecelerin incelenmesinden, bunlarda geçen sözcüklerin açıklanışından anlaşıldığına göre o, belli bir dönemin değil Anadolu halkının yaşama biçimini, güldürü öğesini, alay ve eğlenme türünü, övgü ve yergi becerisini dile getirmiştir. Onunla ilgili gülmeceleri oluşturan öğelerin odağı sevgi, yergi, övgü, alaya alma. Gülünç duruma düşürme, kendi kendiyle çelişkiye sürükleme, Şeriat'ın katılıkları karşısında çok ince ve iğneli bir söyleyişle yumuşaklığı yeğlemedir. O, bunları söylerken bilgin, bilgisiz, açıkgöz, uysal, vurdumduymaz, utangaç, atak, şaşkın, kurnaz, korkak, atılgan gibi çelişik niteliklere bürünür. Özellikle karşısındakinin durumuyla çelişki içinde bulunma, gülmecelerinin egemen öğesidir. Bu öğeler Anadolu insanının, belli olaylar karşısındaki tutumun yansıtan, düşünce ürünlerini oluşturur. Nasreddin Hoca, halkın duygularını yansıtan, bir gülmece odağı olarak ortaya çıkarılır. Söyletilen kişi, söyletenin ağzını kullanır, böylece halk Nasreddin Hoca'nın diliyle kendi sesini duyurur.

Nasreddin Hoca, bütün gülmecelerinde, soyut bir varlık olarak değil, yaşanmış, yaşanan bir olayla, bir olguyla bağlantılı bir biçimde ortaya çıkar. Olay karşısında duyulan tepkiyi ya da onayı gülmece türlerinden biriyle dile getirir. Tanık olduğu olaylar, genellikle, halk arasında geçer. Hoca soyluların, yüksek saray çevresinde bulunanların aralarına ya çok seyrek girer ya da hiç girmez. Sözgelişi onun tanıştığı söylenen Selçuklu sultanlarıyla ilgili gülmecesi yoktur. Timur'la ilgili "hamam, Timur ve peştemal" gülmecesi de, Timur'dan çok önce yaşadığı için, sonradan üretilmiştir. Halk beğenisi Hoca'yı Timur gibi çevresine korku salan bir imparatorun karşısına hamamda çıkarak, "kızım sana söylüyorum, gelinim sen işit" türünden bir yergi yaratmıştır. Burada yerilen, dolaylı olarak, kendi toplumun, halkın üstünde gören saray insanlarıdır.

Nasreddin Hoca gülmecelerinde dile gelen, onun kişiliğinde, halkın duygularını yansıtan başka bir özellik de eşeğin yeridir. Hoca eşeğinden ayrı düşünülemez, onun taşıtı, bineği olan eşek gerçekte bir yergi ve alay öğesidir. Anadolu insanının yarattığı gülmece ürünlerinde atın yeri yoktur denilebilir. Eşek, acıya, sıkıntıya, dayağa, açlığa katlanışın en yaygın simgesidir. Soyluların, sarayların çevresinde üretilmiş gülmecelerde eşek bulunmaz, oysa at geniş bir yer tutar. Bu konuda, başka bir çelişki sergilenir, gülmecede güldürücü öğe ile yerici öğe yanyana getirilir. Bunun örneği de kendisinden eşeği isteyen köylüye, "eşek evde yok" deyince ahırda onun anırmasını duyan köylünün "işte eşek ahırda" diye diretmesi karşısında, Hocanın "eşeğin sözüne mi inanacaksın benimkine mi" demesidir.

Onun gülmecelerinde, kaba sofuların "ahret" le ilgili inançları da önemli bir yer tutar. "Fincancı Katırları", "Ben Sağlığımda Hep Burdan Geçerdim" başlıklı gülmeceler katı bir inanç karşısındaki duyguyu açığa vurur. Toplumda neye önem verildiğini anlatan "Ye Kürküm Ye" gülmecesi, Hoca'nın dilinde, halkın tepkisini gösterir.

Nasreddin Hoca'nın etkisi bütün toplum kesimlerine yayılmış, "İncili Çavuş", "Bekri Mustafa", "Bektaşi" gibi çok değişik yörelerin duygularını yansıtan gülmece türlerinin doğmasına olanak sağlamıştır. Bunlardan ilk ikisi saray çevresinin oldukça kaba beğenisini, üçüncüsü de gene halkın Şeriat'ın katılığına karşı duyduğu tepkiyi dile getirir. Akşehir, Nasreddin Hoca ile adını Dünya'ya duyurmuştur. 1208-1284 yıllarında Akşehir'de yaşayan ünlü düşünür ve mizah ustası Nasreddin Hoca anısına yaşatmak için uluslararası ve ulusal düzeyde kutlamalar ve festivaller düzenlenmektedir.

Nasreddin Hoca'nın Kişiliği

Nasreddin Hoca, insanlara doğru yolu gösteren, iyilikleri bildiren, doğruya sevkeden ve kötülüklerden sakındıran bir veli idi. Bu işi yaparken tabiatı icabı kendisine has bir yol tutmuştur. Böylece hakkın anlatılması ve cemiyetteki bozuk yönlerin düzeltilmesi için, meseleyi halkın anlayacağı bir dil ve üslub ile, gayet manidar latifeler halinde kısa ve öz olarak dile getirmiştir. Latifeleri hikmet ve ibret dolu birer darb-i mesel gibidir. Bu bakımdan adına uydurulan edep dışı ve nükteden uzak bir takım fıkraların onunla ilgisi yoktur. Manidar latifeleri önce yakın cevresinde şifahi olarak dilden dile dolaşmış, sonraları git-gide yayılmış ve zamanla bir takım değişikliğe uğramıştır. Bu sebeple onun olmayan bir takım bayağı fıkralar da ona mal edilerek anlatılmıştır. Yapılan ilmi çalışmalar, onun ilim ve edeb sahibi bir veli olması, söz konusu sıradan basit fıkraları söylemediğini açıkca göstermektedir. Ayrıca, Nasrettin Hoca´nın efsanevi bir kişi değil, on üçüncü asırda Anadolu Selçukluları zamanında yaşamış salih bir müslüman olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çünkü onun nükteleri, bir insanın başından geçen gülünç hadiselerin ifadesi değil, görünüşte güldürücü aslında ince hikmetleri dile getiren, düşündürücü latifelerdir. Ayrıca Türk milletinin zeka inceliğini, nükte gücünü en iyi şekilde yansıtan bu nüktelerin belirli vasfı; Allahü tealanın emir ve yasaklarını bir latife üslubu ile bildirmesidir. Bu latifelerin toplandığı eserlerden biri, Londra´da British Museum´da. Haza Terceme-i Nasreddin Efendi Rahme başlıklı yazma eserdir. Ancak bu eserdeki latifelerin bir kısmı, onun üslubuna ve nükte tekniğine uymamaktadır. Nitekim eserin sonunda bu durum: "İşte Nasreddin Efendinin kibar-ı evliyadan (Evliyanın Büyüklerinden) olduğuna şek ve şüphe yoktur. Merhumun bu kıssalardan haberi var yok böyle yazmışlar. Her kim okuyup tamamında bu merhumun ruhu için bir Fatiha bağışlarsa, Hak sübhane ve teala ol kimsenin ahir ve akibetini hayr eyleye" şeklinde belirtilmiştir. Ayrıca, Nasreddin Hoca adlı eserde başka nüktelerine yer verilmiştir.

Nasreddin Hoca, fert ve toplumu her yönüyle çok iyi tanımış, insanların aile, komşuluk, dostluk, ticari münasebetlerine ait cemiyette gördüğü aksak yönleri düzeltmek ve nasihat etmek maksadıyla nüktelerle dile getirmiş, düşünmeye ve doğruya sevk etmiştir. Sosyologlar ve psikologlar, insanı ve cemiyeti tanıyıp, çeşitli yönlerini incelemek için onun latifelerinden çok istifade etmişlerdir.

Nasreddin Hoca fıkraları, batı dillerine de çevrilmiş ve bu dillerde Hoca hakkında mühim neşriyat yapılmıştır. Bunlar arasında Pierre Mille´in Nasreddin et son epouse adlı kitabı, Edmonde Savussey´in La Litterature Populaire Turque adlı eserindeki Nasreddin Hoca bölümü, Jean Paul Carnier´in Nasreddin Hoca et ses Histoires Turques adlı eserleri zikretmek yerinde olur.

Nasreddin Hoca Hakkında Söylenenler

İlhan Başgöz "...En az 500 yildan beri onun fikralarini dinleyerek, beslenerek buyumusuz. Bu etki cocuk coluk, genc ihtiyar hepimize islemis. Boylece Nasreddin Hoca'yi Turk halki yarattigi kadar, Turk halkini da Nasreddin Hoca yaratmistir..."

Adnan Binyazar "...Nasreddin Hoca, her kesim halkin; koylunun kentlinin, varsilin yoksulun celiskilerini, dusuncelerini, elestirilerini dile getirir. Fikralarda yerellik, sinifsallik ozelligi onemli bir ayrilik yaratmakla birlikte, Nasreddin Hoca'da bu gorulmez. Basta komsu ulkeler olmak uzere, butun dunyada taninmasinin, yayginlasmasinin nedenini, onun bu evrensel yonunde aramak gerekir..."

Toramirzo Cabbarov "...Nasreddin Hoca Turk milletinin yukunu yeniledecek, her bir evde beklenecek, misafirdir. Onun kartviziti kahkahadir. O Dogu ve Bati memleketlerinde faal olan vatandastir. Ulke sinirlarindan esegine binip gecer. Onun pasaportunu sinir erleri yoklamiyorlar. Cunku o dunyanin buyuk insanidir. O yildan yila genclesiyor. Omuzundaki gomlegi eskisiyor, ama gulusu daima yenilesiyor.."

Ahmet Caferoğlu "...Bu aziz halk evladinin sariginda sehir, yani yerlesik, kucuk eseginde ise gocebe Turk yasayisinin bagdastirilmak istendigini sezmekteyim. Bu yolla Hoca'miz keçe medeniyeti ile balçik medeniyetini kendi şahsinda kaynaştirmis bir şovalyedir."

Ziya Gökalp "...Nasreddin Hoca, Turk nekregullugunun en yuksek simasidir." [Nekre: hosa giden, gulunc, ince bir alay iceren soz]

Abdulbaki Gölpınarlı "...Halk Hoca'dir...Hoca, halkin muhayyilesinde; halk, icap edince oz nefsine bile onun nuktesiyle catiyor, onun diliyle sozler sarfediyor. Bedri Rahmi Eyuboglu'nun dedigi gibi yakin zamanda bir gun Hoca, otobuse, dolmusa da binecek, taksiye de binmek isteyecek mutlaka."

Rostislav Holthoer "...Hoca'nin dunyanin baska yorelerindeki fikralarda ve masallarda yasamasi pek muhtemeldir. Ortadogunun pek cok ulkesi Hoca'yi kendi mali yapmak istiyor. Ama turbesi Turkiye'de Aksehir'de bulunuyor. Ne var ki, kisiligi ve unu bu kentle sinirli degildir. Kendisi kozmopolit olup zamanlarin otesinde bulunmaktadir."

Fuat Köprülü "...O, bizim en asli mahsullerimizden biridir." [Fuat Koprulu, Nasreddin Hoca'nin tarihi kisiligiyle ilgili arastirmalara ilk onculuk eden kisidir. A. Kabacali, 1991]

Şükrü Kurgan "...Anadolu Turk mizahi, yorgun bir zihnin dusuncelerini bosaltan, dilimizin guclu bir deyimi ile "lala-pasa eglendiren" basibos bir mizah degildir. Nasreddin Hoca mizahi, Turk halkinin sorunlari ile beraber yuruyen, toplum egitimine yonelmis, yapici bir mizahtir. Turk halki, yuzyillar boyunca dertlerini bu mizahla avutmus, sevinebildigi mutlu gunlerde de, bu mizahin sevinci ile yasamistir...Bu 'Nasreddin Hoca sevinci ile yasamak', hafif olmak, isleri sakaya almak demek degildir, sadece guler yuzu ciddilige engel saymamak, yani Turk halki gibi 'guler yuzle ciddi olmak' demektir..."

Anna Masala "...Nasreddin'in vucudu turbesinde istirahat etmekteyse de ruhu hicbir zaman olmemistir. Hatta gercek mucize sudur: Butun dunya ondan bahsetmekte, edebiyatcilar ondan bahsetmekte, toplumlar ondan bahsetmekte, halk onu kendi gizli koruyucusu olarak tanimakta ve hikayeleri ruzgar gibi yayilip, ekmek gibi kabarmaktadir. Gelecek nesillerin bu ekmekle uzun zaman beslenecekleri suphesizdir..."

Aziz Nesin "...Dogumundan once de, olumunden sonra da yasamis insan Nasreddin Hoca'dir. Olumunden sonra yasamis baska tarihsel ve toplumsal kisiler vardir, ama olumunden once de yasamis olan dunyadaki tek insan Nasreddin Hoca'dir..." "..Nazım Hikmet, Hoca'yi gulen degil, aglayan insan sembolu olarak gostermistir. Nasreddin Hoca fikralarinin ozunde gozyasi vardir. Turk halki bu fikralara, aglamanin yerine, gulmustur. Cunku Nasreddin Hoca yalniz alay etmekle yetinmemis, ezilen halkin da kaltabanligi, o curumus toplumdaki korkakligi, ikiyuzlulugu, yureksizligi, sahteciligiyle de alay etmistir. Aslinda Nasreddin Hoca derken, Turk halkinin kendisini anlamaktayiz. Boylece Türk halkı, kendi kendisiyle alay edebilme olgunlugunu gostermistir. Goethe, 'Kendikendisiyle alay edemeyen, olgun insan olamaz' der. Turk halki, yuzyillar boyunca yarattigi Nasreddin Hoca'nin toplumsal kisiliginde, biyandan ezenlerle alay ederken, biyandan da kendikendisiyle alay ederek, cokuntu nedeninde kendisinin de sorumlu oldugunu, payi bulundugunu gostermistir...

Cahit Tanyol "...bu fikralarda bireysel tek bir iz dahi bulmak mumkun degildir. Hoca'da belli bir aptal kisi degil, belli bir aptalligimiz ve bonlugumuz hicvedilir."

Fikret Türkmen "...Karsimiza, Turkistan'dan Macaristan'a Sibirya'dan Kuzey Afrika'ya kadar Turklerin ayak bastigi her yerde Nasreddin Hoca cikmaktadir..."

Different names given to Mulla Nassr Eddin:

Mullah Nasruddin   Afganistan
Nasredin Hoxha        Albanien
Mulla Nasrudin           Arabien
Molla Nasreddin     Azerbaijan
Nasruddin Khoja        Bosnien
Mulla Nasrudin          Portugal
Nastradin Hoca        Bulgarien
Afandi                          China
Nasreddin Hodja        England
Nasr Eddin Hodja   Frankreich
Nasreddin Hodscha    Deutsch
Nastradhin Chotzas  Griechen
Nasreddin Hoja    Kazakhstan
Nasreddin Afandi    Kirgizstan
Nasreddin Hogia          Italien
Stradin Hoca       Makedonien
Maulana Nasruddin   Malaysia
Molla Nesiruddin      Pakistan
Mulla Nasruddin         Persien
Hodza Nasredin            Polen
Nastratin Hogea      Rumänien
Hodja Nasreddine    Russland
Nasruddin Hodza Serbo-Kroat
Nasreddin Hodja        Spanien
Nasreddin Hoca           Türkei
Nasreddin Ependi Turkmenien
Khodja Nasreddin  Uzbekistan

Who is Nasreddin Hodja ?

Nasreddin Hodja picture. Original is in the Topkapi Palace Museum. XVIIth. century hand written book (Topkapi Palace Museum Library Cat. No. 2142). 

 We, the people in Turkey are all familiar with the jokes and stories of Nasreddin Hodja. Since our childhood, we have been hearing these jokes all along. These funny stories are part of our culture. The whole thing dates back to the man, Nasreddin Hodja who has lived in central Turkey, in the small town called Aksheir. The jokes were part of his daily life and they became accepted and welcomed by the public since his time.

He was a man with great humor, he was very clever and had an answer to almost all the problems and the dilemmas of his time. Even today, about 600 years after he has lived and passed away, we still laugh and think about his tricks, common sense, ridicule, anecdotes, wit, leg pulling, practicality and ingeniousness. Every person and every institution of the Turkish society has received a criticism or remark from his philosophical mind. He did not spare his satire for the state, religion, culture or habits. All of the human psychology and social weaknesses received their part of laugh from him. He has seen the human element in each aspect of the everyday life and has used his wit to make everybody aware of the other side of the reality. That is why his jokes are still alive today.

He has lived in 13th century, he still lives among us with his jokes. According to the historical documents we have, we are not very sure of his exact birth date or exactly how he has lived. According to some stories, he was in life when Tamerlane invaded Anatolia in 15th century. Some says he lived before or after Tamerlane. Some findings indicate that he has died between 1284-1285. On the wall of his tomb in Aksheir, the date of his death is inscribed as 1383. There is a town called Sivrihisar near the city of Eskisehir in Anatolia where he was born. The tomb of his sister Fatima is there who has died in 1327, 43 years after his death. According to a book called "Saltukname" which dates back to 1480, he was born in Sivrihisar and the people from this town have been well known for their ridicule and uniqueness. Another handwritten book from Biblioteque National in Paris also mentions the mentality of the people living in Sivrihisar. We can say that he was born in Sivrihisar of Eskisehir and has died in Aksheir in 1284, near the city of Konya. Nasr-ed-Din means "Victory of Faith", Hodja means the "Master" or "Teacher". He has received this honorable title later in his life. His father was a religious leader called imam. He was schooled in the Hanafiya school near Konya where he learned the Islamic religious essentials and legal teachings. After this education, he became "Imam" which is the leader of the public prayers in the mosque. He also qualified to become "Kadi" which is the person who distributes the religious law. He was a man of humor and was very clever. There are many anecdotes and remarks describing his humor. He was also a well accepted public figure. Not all of his stories was humorous. Since his time, other stories and jokes were also thought to be said by him. Actually, we can consider that his jokes and stories were started to be created by his time by himself and by the people of Anatolia and this process has continued over the centuries. Today these jokes belong to Turkish people. His stories reflect not only his life as a native of Anatolia but also his time and the life of the Turkish people living at that time in Anatolia. His stories can be catagorised as reflecting the following main themes of life:

• Shortcomings of social life,
• Class interactions,
• Famines,
• Daily life,
• Relationships between persons,
• Relationships between persons and the things,
• Relationships between persons and animals.

His jokes and stories are told today by the people of different countries and his jokes have been translated to many languages.

1. A rich farmer had been trying desperately to marry off his daughters. One day he met Mulla Nasrudin. "I have several daughters," the farmer toldthe Mulla. "I would like to see them comfortably fixed. And I will saythis, they won't go to their husbands without a little bit in the bank, either.The youngest one is twenty-three and she will take Rupees 25,000 with her. Thenext one is thirty-two, and she will take Rupees 50,000 with her. Another isforty-three and she will take Rupees 75,000 with her." "That'sinteresting," said Nasrudin. "I was just wondering if you have oneabout fifty years old." 

 2. Mulla Nasrudin's family was upset because the girl he was planning to marry wasan atheist. "We'll not have you marrying an atheist," his mothersaid. "What can I do? I love her," the young Nasrudin said."Well," said his mother, "if she loves you, she will do anythingyou ask. You should talk religion to her. If you are persistent, you can winher over." Several weeks went by, then one morning at breakfast the youngMulla seemed absolutely brokenhearted. "What's the matter?" hismother asked. "I thought you were making such good progress in your talksabout religion to your young girlfriend." "THAT'S THE TROUBLE,"said Nasrudin. I OVER DID IT. LAST NIGHT SHE TOLD ME SHE WAS SO CONVINCED THATSHE IS GOING TO STUDY TO BE A NUN." 

 3. The young lady's hopes had been high for two years while Mulla Nasrudinremained silent on the question of marriage. Then one evening he said to her,"I had a most unusual dream last night. I dreamed that I asked to marryyou. I wonder what that means." "THAT MEANS," said hisgirlfriend, "THAT YOU HAVE MORE SENSE ASLEEP THAN YOU HAVE AWAKE." 

 4. Mulla Nasrudin had been calling on his girlfriend for over a year. One eveningthe girl's father stopped him as he was leaving and asked, "Look here,young man, you have been seeing my daughter for a year now, and I would like toknow whether your intentions are honorable or dishonorable?" Nasrudin'sface lit up. "DO YOU MEAN TO SAY, SIR," he said, "THAT I HAVE ACHOICE?" 

 5. Mulla Nasrudin's mother, worrying about her son's safety, said to him:"Didn't I say you should not let that girl come over to your room lastnight? You know how things like that worry me." "But I didn't inviteher to my room," said Nasrudin. "I went over to her room. NOW YOU CANLET HER MOTHER DO THE WORRYING." 

 6. "Well, young man, I understand you want to become my son-in-law,"said the father to his daughter's boyfriend, Mulla Nasrudin. "NO, SIR, NOTEXACTLY," replied Nasrudin. "BUT IF I MARRY YOUR DAUGHTER, I DON'TSEE HOW I CAN GET OUT OF IT." 

 7. Mulla Nasrudin was talking to a friend about his recently broken romance."Do you mean," asked the friend, "that at her request, you gaveup drinking, and smoking, and gambling, and dancing, and playing pool?""Yes, just because she insisted," said the Mulla. "Then whydidn't you marry her?" the fellow asked. "WELL, AFTER ALL THATREFORMING," said Nasrudin, "I DECIDED I COULD DO BETTER." 

 8. A girlfriend at a cocktail party said to Mulla Nasrudin, "I keep hearingyou use the word 'idiot;' I hope you are not referring to me." "DON'TBE SO CONCEITED," said the Mulla. "AS IF THERE WERE NO OTHER IDIOTSIN THE WORLD!" 

 9. Mulla Nasrudin sat fishing in a bucket of water. A visitor, wishing to befriendly, asked, "How many have you caught?" "YOU ARE THENINTH," said Nasrudin. 

 10. The young lady became angry with her boyfriend, Mulla Nasrudin, and said,"You are a perfect dope!" "DON'T TRY FLATTERY," saidNasrudin. "NONE OF US IS PERFECT!" 

 11. One night, Mulla Nasrudin's father noticed a light in his barn. He went to seewhat it was all about and he found Nasrudin with a lantern, all dressed up."What are you doing all dressed up and with that lantern?" asked hisfather. "I am going to call on my girlfriend, Dad," said Nasrudin."I have got to go through the woods and it is dark." "When I wasyour age calling on my wife for the first time," said the father, "Iwent through the woods without a lantern." "I KNOW," saidNasrudin, "BUT LOOK WHAT YOU GOT, DAD!" 

 12. "Darling," said the young woman,"I could die for yoursake." "YOU ARE ALWAYS PROMISING THAT," said Mulla Nasrudin,"BUT YOU NEVER DO IT." 

 13. Mulla Nasrudin, who was really unaccustomed to public speaking, arose inconfusion after dinner and muttered hesitatingly: "M-m-my f-f-friends,when I came here tonight only God and myself knew what I was about to say toyou AND NOW ONLY GOD KNOWS!"

روزی ملا از زنش پرسید وقتیکه شخص بمیرد، چگونه معلوم می شود که مرده است؟ زن گفت علامت آن اینست که دست و پایش سرد میشود. پس از چند روز ملا برای آوردن هیزم به جنگل رفت و چون هوا بسیار سرد بود، دست و پایش یخ کرد. سخن زنش را بخاطر آورده با خود اندیشید که مرده است. در حال خود را به زمین انداخته چون مردگان دراز کشید. اتفاقا یک دسته گرگ رسیده خر او را دریده شروع به خوردن کردند. ملا آهسته سر را بلند نموده گفت : اگر نمورده بودم ،به شما می فهماندم خر مردم خوردن چه نتایجی دارد .

 Akıntının Tersine

Komşularından biri Hoca’nın yanına gelmiş. “Başın sağ olsun Efendi” demiş. “Kaynanan ırmak kıyısında çamaşır yıkarken ayağı kayıp düştü” Hoca ırmak kıyısına varmış, oradan suyun geldiği yöne doğru ilerlemeye başlamış. Komşuları: “Su öbür yana akıyor Hocam” demişler, “aşağıda aramak gerekmez mi?” Hoca başını sallamış: “Kaynanamın ne aksi kadın olduğunu siz bilmezsiniz. Onun her işi terstir. Burada da akıntının tersine gitmiştir!”

 بو وئبلاگ ، رحمتليك ملانصرالدين افندي نين حقي ، بو ترسينه فيرلانان فلكده آرادان گئتمه سين دئيه يولاسالينب. ملانصرالدين خالقيميزين سمبولودور. دوغرودان دا  بو زامانادا عاغيللي لاريميز  دلي كيمي ، دلي لريميز ايسه آغيللي كيمي گؤرونور......

اين وبلاگ به منظور احقاق حقوق مادي و معنوي شادروان ملانصرالدين راه اندازي شده است ملانصرالدين يك نماد است . نماد مردمي كه  ديوانگانش چون عاقلان ، و عاقلانشان چون ديوانگان فرض مي شوند.

Bu veblaq,rəhmətlik mollanəsrəddin əfəndinin həqqi , bu tərsinə firlanan fələkdə aradan getməsin deye, yola salinib. Mollanasrəddin, xalqımizin səmboludur. doğrudanda bu zamanada ağıllılarımız dəli kimi , dəlilərimiz isə ağıllı kimi görünür....