غضنفر کاظیم اوو

  ايچريسينده اولدوغوموز مين ايلليگين سون عصري - اوکتيابر سحري ايله باشلادي. لاکين بورادان اون يئددي ايل يئنه کؤهنه تاريخين پايينا دوشور...  

  بو اون يئددي ايل سون درجه کئشمکئشلي، تضادلي ايللر ايدي. آز مودتي احاطه ائدن بو ايللرده - مدني، ايجتيماعي، ايقتيصادي، ايدئولوژي ايره ليلگيشه ضيد اولان قوووه لرين گوجلنديگي، ايمپئرياليزمين طبيعتيندن دوغان بلالارين گئنيش ايجتيماعي خاراکتئر آلديغي بير دؤورده بوتون جبهه  بويو دؤيوش مئيدانينا آتيلان اساس قوووه لر ده بؤيويوب متينلشدي، اودلار-آلوولار ايچريسينده برکييه رک ديرچلدي. .......

صابير بيزه نه لري دئييردي؟! 

   عاکيف  علي  ؛ يازيچي-پوبليسيست، فلسفه دوکتورو 

            سون دؤورلرين ايجتيماعي-سياسي اولايلاري، موختليف قروپ و قوووه لرين ضيديتلي فعاليتي، بعضاً آز قالا قارشي دورما حددينه جن گرگينلشن مقاملار حاقيندا دوشوندوکده بير سيرا اوبيئکتيو و سوبيئکتيو فاکتورلارلا ياناشي تاريخي آنالوقلار دا يادا دوشور. يادا دوشور کي، هله اؤتن عصرين اوللرينده ده عئيني موتيولي حاديثه لر جريان ائتميش، ميللي اؤزونودرک پروسئسلري نين آغير ايره لي له یشي باره ده او دؤورکو کلاسسيکلر ده يازيلار يازميش، خالقي قارشي دورمادان چکينديرمه يه چاليشميش، ميللي باريشيغا سسله ميشلر. اوزون زامان ايچينده اؤز  " آکتوالليغيني "  ساخلاميش بئله تبددولاتلار و چکيشمه لر باره سينده کسکين يازيلار يازان اديبلردن بيري ده داهي ميرزه علي اکبر  صابير اولموشدور. بو يازيلار آراسيندا اونون تاريخي-پوبليسيستيک سبکيده قلمه آلديغي «فخرييه» ائپوپئياسي خوصوصي ديقته لاييقدير. 

 آغجاقانادلار اولماسا

یازان : عزیز نسین 

اون ياشيندايکن بئله دئييردي: 

  - آه، بير چانتام اولسا... آه، منيم ده او بيري اوشاقلار کيمي کيتابلاريم، اويونجاقلاريم اولسا!.. منيم ده رومانلاريم اولسا... اوندا گؤررلر، نئجه چاليشيرام. هئچ بير شئييم يوخ. بئله نئجه چاليشيم من؟.. 

  *** 

  اون اوچ ياشينا گلينجه، او بيري اوشاقلار کيمي کيتابلاري، دفترلري، چانتاسي، اويونجاقلاري اولدو. آما هئچ جور چاليشا بيلميردي.  

  - دوست-تانيشلاريم کيمي پالتارلاريم يوخ کي... -دئييردي. آنام، بابام، قارداشلاريم-هاميميز بير اوتاقدا ياشاييريق. بئله دار يئرده چاليشماق اولارمي؟ آه، بير ماسام اولسا، اؤز باشيما بير ماسام،بير دولابيم. باخ، اوندا نئجه چاليشيلير، گؤرسونلر... 

     *** 

سيد اشرف الدين قزويني (1943-1872)

يازار: علي قافقازيالي
كؤچورن: حسين قاراقانلي

سید اشرف الدين حسيني قزوينده 1872 ایلینده (1287 هجري قمري) دونیایا گلميشدير. اوشاق ايكن آتاسي سيد احمد حسيني قزويني اولوب، سيد اشرف يئتيم قالميشدير. جوانليق چاغيندا عراق يولون توتولوب كربلايا گئتميشدير اما اوردا قالا بيلمه ييب وطن دؤنموشدور. تحصيل آلماق آماج ايلا تبريز گئديب، مقدماتي تحصيلي اوردا گئچيرميشدير. تحصيلي بيتيرديكدن سونرا  1908 ایلینده رشت گليب نسيم شمال و سور اسرافيل آديندا قزئتلري چيخارماقا باشلاميشدير. بونا گؤره اونا سيد اشرف الدين گيلاني و نسيم شمالدا دئييلر.

Mirzə Ələkbər Sabirin şeirlərindən

Ax!.. necə kef çəkməli əyyam idi

 Ax!.. necə kef çəkməli əyyam idi,
Onda ki, övladi-vətən xam idi!

Öz həqi-məşruni bilməzdi el,
Çöhreyi-hürriyətə gülməzdi el,
Gözlərini bir kərə silməzdi el,
Qəztəyə, jurnalə əyilməzdi el,
Daim eşitdikləri övham idi,
Ax!.. necə kef çəkməli əyyam idi!

موللانصرالدين مكتبي

عيسي حبيب بيلي

 آذربايجان ادبي-ايجتيماعي فيکري نين چوخ عصرليک تاريخينده مطبوعات اساسيندا ايکي مؤحتشم مکتب يارانميشدير:  " موللانصرالدين"  و  " فيوضات "  ادبي مکتبلري. اولا،  " موللانصرالدين"  و  " فيوضات "  ژورناللاري هره سي اؤز ايستيقامتينده آذربايجان ميللي-دئموکراتيک مطبوعاتين زيروه لري ايدي. اؤتن بير عصردن آرتيق دؤور عرضينده هله ليک ساتيريک-دئموکراتيک مطبوعاتين اينکيشافي ساحه سينده  " موللانصرالدين" دن، رومانتيک ايستيقامتده ايسه  " فيوضات " دان اوجا زيروه فتح ائديلمه ميشدير.  " موللانصرالدين"  و  " فيوضات "  آذربايجان ادبي-ايجتيماعي فيکري نين قوشا قانادلاري، مؤحتشم ياناشي زيروه لريدير. 

اؤربك توركجه سي جه موللانصرالدين گولمه جه لري

AFANDI LATIFALARI

Nasriddin tizzasi og'riyotgan bemorni ko'rish uchun bordi.

— Sening kasaling to'g'risida,— dedi u, — arab shoiri Jarisning ajoyib she'ri bor, uning qanday boshlanishini faqat men bilaman.

— Shu bilganingni o'zinigina aitib bera qol, — iltimos qildi bemor. Shundan so'ng Nasriddin yoddan o'qiy boshladi:

— Tizza og'rig'iga yo'qdir davo...

Buni eshitgan bemor shu zahotiyoq dedi:

— Bo'ldi, bo'ldi. O'sha she'rning bir misrasi ham yodingda qolmagani ma'qul edi...

عوثمانلي توركجه سينده ، موللانصرالدين گولمه جه لري

۱

۲

۳

۴

گولدورن ، دوشوندورن اينسان : موللانصرالدين

      سککيز عصره ياخيندير کي، اونون آدي گلنده آنادولودان توتموش، چينه قدر اوزانان بؤيوک بير اراضيده ياشايان تورکلر ايستر-ايسته مز گولورلر. چونکي اونون آديني ائشيدن کيمي آدامين يادينا اؤزوندن آسيلي اولماياراق، اونونلا باغلي هانسيسا لطيفه دوشور. بو گون اورتا آسيا آدلانديريلان قديم تورکوستاندا و آذربايجاندا،تاتاريستاندا، باشقيرديستاندا، خاکاسييادا، کريمدا، کاباردا-بالکاردا، قاراچاي-چرکسده، بالکان اؤلکه لرينده، بير سؤزله، هر يئرده کيمدن لطيفه سوروشسان، همين شخصين سؤيله ديگي ايلک لطيفه موللا نصرالدينله باغلي اولاجاق.